THÁNH GIÓNG - BẢN THỰC HÓA 4.0
(BẢN CHUẨN - ĐÃ RÀ SOÁT LOGIC & YẾU TỐ VĂN HÓA)
---
PHẦN MỘT: ĐỨA TRẺ ÍT NÓI
---
Chương 1: Mùa mưa năm Ất Mùi
Làng Phù Đổng nằm khuất sau những rặng tre xanh thẫm, nơi con sông Đuống chảy lững lờ qua những bãi bồi phù sa màu mỡ. Người làng sống bằng nghề trồng lúa, đan lát, và thỉnh thoảng có những chuyến thuyền buôn ngược xuôi trên sông.
Vào một đêm mưa tầm tã tháng Bảy năm Ất Mùi, trong túp lều lợp rạ đơn sơ ở cuối làng, đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời. Bà đỡ già trong làng đỡ lấy đứa bé, xuýt xoa:
"Thằng cu này xương to quá. Vai nó rộng hơn hẳn trẻ khác. Lớn lên chắc khỏe như trâu."
Người mẹ - một phụ nữ góa chồng từ khi mới cưới, chồng chết trong một vụ lật thuyền trên sông Đuống - ôm con vào lòng, nước mắt lặng lẽ rơi. Chị đặt tên con là Đổng, theo tên làng.
Những tháng đầu đời, Đổng là đứa trẻ kỳ lạ. Nó không quấy khóc như những đứa trẻ khác. Khi đói, nó chỉ rên khe khẽ. Khi no, nó nằm im, đôi mắt đen láy nhìn chăm chăm vào khoảng không như đang quan sát điều gì đó.
Đến một tuổi, những đứa trẻ cùng tuổi đã bập bẹ "cha", "mẹ", "bà". Đổng vẫn im lặng. Hai tuổi, rồi gần ba tuổi, nó vẫn không nói. Người trong làng bắt đầu xì xào:
"Thằng bé nhà chị Loan hình như bị câm."
"Không phải câm thì cũng ngốc. Ba tuổi rồi không nói một lời."
"Chồng chết sớm, con lại tật nguyền. Tội nghiệp."
Nhưng chị Loan biết con mình không ngốc, không câm.
Một đêm, khi Đổng gần ba tuổi, chị đang ngồi vá áo bên bếp lửa. Đổng nằm bên cạnh, mắt mở to nhìn ngọn lửa. Chị vô tình bị kim đâm vào tay, kêu lên một tiếng đau.
Đổng quay sang nhìn mẹ. Nó chậm rãi đưa bàn tay nhỏ xíu lên, chạm vào vết kim đâm. Rồi nó nói, giọng thì thào như gió thoảng, chưa tròn vành rõ chữ:
"Mẹ... đau..."
Đó là lần đầu tiên chị Loan nghe con nói. Chỉ hai từ. Nhưng đủ để chị biết: con mình không câm, không ngốc. Nó chỉ... không nói. Có lẽ vì chưa muốn, hoặc chưa thấy cần.
Sau lần đó, Đổng lại im lặng. Suốt hai năm tiếp theo, nó gần như không nói gì. Thỉnh thoảng, khi thực sự cần - như khi khát nước, khi muốn mẹ - nó sẽ phát ra một từ. "Nước." "Mẹ." Rồi lại im lặng.
Người trong làng vẫn bảo nó khờ. Nhưng chị Loan không còn lo nữa. Chị hiểu con mình - nó không phải không biết nói. Nó chỉ không nói nếu không cần.
---
Chương 2: Người quan sát nhỏ tuổi
Đổng lên năm, lên sáu, rồi lên bảy.
Nó vẫn nói rất ít. Nhưng khi cần, nó nói. Những từ đơn, những câu ngắn, gọn.
Một lần, con trâu của lão Tư bị sổng chuồng. Cả xóm đuổi theo, hò hét inh ỏi mà không bắt được. Con trâu hung hăng, mắt đỏ ngầu, húc đổ hàng rào, chạy ra đồng.
Đổng đang ngồi trên bờ ruộng, tay nghịch mấy cọng rơm. Nó thấy con trâu từ xa. Thay vì bỏ chạy như những đứa trẻ khác, nó từ từ đứng dậy.
Nó không lao ra ngay. Nó đứng yên, quan sát con trâu. Nhìn vào mắt nó. Nhìn cách nó thở, cách nó gầm chân xuống đất.
Rồi nó bước tới. Không nhanh, không chậm. Giữ một khoảng cách vừa đủ - đủ gần để con trâu thấy nó, đủ xa để không bị húc.
Lão Tư hét: "Tránh ra, thằng nhỏ! Nó húc đấy!"
Đổng không tránh. Nó vẫn nhìn con trâu. Một lúc lâu - lâu đến mức người lớn nín thở - con trâu từ từ hạ đầu xuống, tiếng thở phì phò nhẹ dần. Đổng tiến thêm một bước, tay từ từ đưa ra, nắm lấy sợi dây thừng buộc ở mũi trâu.
Rồi nó nói, giọng trẻ con nhưng rất bình tĩnh:
"Về."
Con trâu cúi đầu, để Đổng dắt về chuồng như dắt một con nghé non.
Lão Tư há hốc miệng: "Quái lạ. Thằng này... Nó có nói được đấy chứ? Không câm."
Dân làng bắt đầu nhận ra: Đổng không câm. Nó chỉ nói khi thực sự cần. Và mỗi lần nó nói, điều nó nói đều có trọng lượng.
Một lần khác, trong lễ hội làng, thanh niên trai tráng thi nhau vật. Vô tình, một người ngã đè lên chân Đổng. Người đàn ông kia nặng ít nhất sáu chục cân. Dân làng nháo nhác chạy đến, sợ thằng bé bị gãy chân.
Đổng chỉ hơi nhíu mày. Nó đứng dậy, phủi đất. Người đàn ông vừa ngã hỏi:
"Đau không cháu?"
Đổng nhìn ông ta, lắc đầu. Rồi nó nói, giọng hơi ngập ngừng một chút:
"Không... không sao."
Rồi nó lại ngồi xuống gốc đa, tiếp tục quan sát mọi người.
Ông lão Tám - người già nhất làng - trầm ngâm: "Thằng này lạ lắm. Nó không thích nói, nhưng không phải không biết nói. Mà xương nó cứng thật - bị sáu chục cân đè lên mà không sao."
---
Chương 3: Những năm tháng lặng lẽ
Đến năm bảy tuổi, Đổng bắt đầu làm những việc kỳ lạ.
Sáng sáng, trước khi gà gáy, nó đã dậy. Nó xách hai thùng nước từ giếng làng về nhà - quãng đường dài hơn ba trăm bước chân người lớn. Ban đầu mỗi thùng chỉ nửa nước. Rồi đầy dần. Nó làm đi làm lại, không tỏ vẻ mệt nhọc.
Hàng xóm hỏi: "Đổng, cháu làm gì thế?"
Nó trả lời, không nhìn người hỏi, giọng gọn lỏn:
"Tập."
Chỉ một từ. Rồi nó lại tiếp tục.
Chiều chiều, nó ra bụi tre sau nhà, dùng một khúc gỗ nặng tập đập vào thân tre. Bốp. Bốp. Bốp. Âm thanh vang xa, đều đặn hàng giờ.
Trẻ con trong làng rủ: "Đổng ơi, ra chơi đánh trận giả không?"
Nó lắc đầu:
"Không."
Lũ trẻ dần không rủ nó nữa. Chúng bảo: "Thằng Đổng lầm lỳ lắm, không biết chơi."
Nhưng Đổng không lầm lỳ. Nó chỉ không thấy việc chơi đánh trận giả có ích gì. Nó thích đứng ở góc sân đình, xem thợ rèn đập sắt. Xem cách họ quai búa - lúc mạnh, lúc nhẹ, lúc nhanh, lúc chậm. Xem cách họ thở. Nó nhìn và ghi nhớ tất cả.
Một buổi tối, chị Loan ngồi bên bếp lửa. Đổng ngồi đối diện, nhìn lửa cháy. Chị khẽ nói:
"Người ta bảo con lầm lỳ. Nhưng mẹ biết con không lầm lỳ."
Đổng quay sang nhìn mẹ. Lửa bùng lên một đốm sáng, hắt lên mặt nó. Nó nói, giọng trầm hơn tuổi, hơi chậm:
"Con... con chỉ nhìn thôi."
"Nhìn gì?"
"Nhìn người ta làm. Rồi nhớ."
Chị Loan không hỏi thêm. Chị hiểu con mình đang học theo cách riêng của nó.
---
Chương 4: Cây cầu trong lũ
Năm Đổng mười hai tuổi, làng Phù Đổng có một trận lụt lớn.
Mưa kéo dài suốt nửa tháng. Nước sông Đuống dâng cao, cuồn cuộn chảy, cuốn trôi cây cầu tre độc đạo nối làng với cánh đồng bên kia sông. Mấy chục hộ dân bị cô lập. Lúa ngoài đồng không thu hoạch được. Lương thực trong làng cạn dần.
Dân làng họp bàn ở sân đình. Người đề xuất đóng bè. Người bảo đợi nước rút. Cãi nhau ầm ĩ.
Đổng đứng ở rìa đám đông. Lúc này, nó đã có thể nói bình thường - nhưng vẫn rất ít khi mở miệng. Nó lặng lẽ rời đám đông, ra bờ sông.
Nó đứng bên bờ một lúc lâu. Quan sát dòng chảy. Thả lá tre trôi để đo tốc độ nước. Lội xuống đoạn nước nông, dùng gậy tre dò độ sâu. Đóng thử một cái cọc xuống bùn để xem bờ có đủ cứng không.
Rồi nó quay về làng, tìm ông Mộc - thợ mộc già trong làng. Ông Mộc đang ngồi hút thuốc lào trước hiên nhà, vẻ mặt lo lắng vì không ra đồng được.
Đổng cầm một que củi, vẽ xuống đất. Những đường nét đơn giản: hai hàng cọc đóng xiên ngược chiều nhau, những đường chằng chéo giữa chúng.
Ông Mộc nhìn một lúc, rồi hỏi: "Cháu muốn ta đóng cọc làm trụ cầu? Đóng xiên... để chịu lực ngang của dòng nước?"
Đổng gật đầu. Rồi nó chỉ vào bản vẽ, nói ngắn gọn:
"Hai hàng cọc. Xiên ngược chiều. Chằng chéo lại."
"Thằng nhỏ, cháu nghĩ ra cách này từ đâu?"
Đổng im lặng một chút, như đang tìm từ. Rồi nó nói:
"Cháu xem người ta chống nhà. Xà xiên thì vững hơn."
Ông Mộc trầm ngâm hồi lâu. Lão đã làm nghề mộc hơn bốn mươi năm, chưa từng bắc cầu kiểu này. Nhưng càng nhìn, lão càng thấy nó có lý. Cái cách cọc xiên ngược chiều, dây chằng chéo - nó giống như cách tổ ong xây tổ, lực được phân tán ra nhiều hướng.
"Được. Để ta thử."
Ba ngày sau, dưới sự chỉ đạo của ông Mộc và những chỉ dẫn ngắn gọn của Đổng, cây cầu tạm bằng tre được dựng lên. Nó chênh vênh, rung rinh trong dòng nước lũ, nhưng đứng vững.
Dân làng ùa qua cầu, ra đồng thu hoạch nốt những thửa lúa còn sót lại. Họ đến cảm ơn ông Mộc. Ông Mộc chỉ tay về phía Đổng:
"Cảm ơn thằng nhỏ ấy kìa. Nó nghĩ ra đấy."
Dân làng nhìn Đổng với ánh mắt khác. Một người hỏi:
"Sao cháu không nói ra từ đầu?"
Đổng nhìn người hỏi, rồi trả lời, giọng đều đều:
"Nói nhiều... không bằng làm."
Câu nói không phải là triết lý cao siêu. Nó chỉ đơn giản là cách Đổng sống.
---
Chương 5: Người thầy không lời
Trong làng có một người đàn ông tên là Lê Văn Thạch. Ông ta từng là lính thú ở biên ải phía Bắc, đã tham gia bảy trận đánh lớn và hơn hai chục trận đánh nhỏ. Trong trận cuối cùng, một mũi tên bắn thủng đùi trái, cắt đứt gân. Ông được cho về làng dưỡng bệnh, sống một mình trong túp lều ở cuối làng. Người làng gọi ông là "lão Thạch què".
Sau vụ cây cầu tre, lão Thạch bắt đầu để ý đến Đổng. Một buổi chiều, ông lê chiếc chân què ra bụi tre sau nhà Đổng, thấy nó đang dùng một khúc gỗ nặng tập đánh vào thân tre.
Lão đứng nhìn một lúc, rồi nói:
"Đánh sai rồi."
Đổng dừng lại, quay nhìn lão. Không bực tức. Không ngạc nhiên. Chỉ tập trung.
Lão Thạch giơ cây gậy của mình lên - một cây gậy tre già, bóng loáng vì năm tháng. Lão đứng vào thế, hai chân trụ vững, rồi vung gậy. Một cú đập tưởng như nhẹ nhàng, nhưng khi gậy chạm vào thân tre, cả cây tre rung lên bần bật, lá rụng lả tả.
"Thấy không? Không cần sức mạnh. Cần kỹ thuật. Dùng lực từ hông, từ chân, truyền lên vai, xuống tay."
Đổng nhìn chăm chú. Rồi nó hỏi, giọng ngắn gọn:
"Thầy dạy cháu được không?"
Lão Thạch nhướn mày. Đây là lần đầu tiên lão nghe thằng bé chủ động nói một câu dài như vậy, và lại còn gọi lão là "thầy".
"Được."
Từ đó, mỗi chiều, lão Thạch lại ra bụi tre. Lão không nói nhiều - lão cũng là người ít nói. Hai người ít nói gặp nhau, giao tiếp bằng động tác nhiều hơn lời.
Lão dạy Đổng cách đứng tấn. Cách thở khi gắng sức. Cách dùng lực từ bụng thay vì chỉ từ tay.
Đổng tiếp thu nhanh. Rất nhanh. Nó không hỏi nhiều - chỉ khi thực sự cần hiểu rõ. Mỗi câu hỏi của nó đều ngắn và chính xác.
"Tại sao thở ra khi đánh?"
"Vì khi thở ra, bụng cứng lại. Lực truyền từ bụng ra tay mạnh hơn. Thở vào là lúc chuẩn bị, thở ra là lúc ra đòn."
Đổng gật đầu. Không hỏi thêm. Tập lại ngay.
Một hôm, lão đưa cho Đổng một thanh gỗ dài, vót tròn, nặng khoảng mười hai cân. "Tập với cái này đi."
Đổng nhận lấy. Nó nhấc lên, xoay xoay trong tay, cảm nhận trọng lượng. Rồi nó nói:
"Nặng. Nhưng... được."
Đó là câu dài nhất lão từng nghe nó nói. Lão gật gù, trong lòng thầm nghĩ: "Thằng này học nhanh, hỏi ít, làm nhiều. Đúng là đồ đệ tốt."
---
Chương 6: Những cơn đói của tuổi dậy thì
Năm Đổng mười ba tuổi, cơ thể nó thay đổi chóng mặt.
Trong vòng sáu tháng, nó cao vọt lên gần một gang tay. Giọng nói trầm xuống, đôi khi vỡ ra ồm ồm như tiếng trống. Vai rộng hẳn ra. Và đói - đói khủng khiếp. Đói đến mức đau bụng, đói đến mức nửa đêm tỉnh dậy vì bụng réo.
Lúc này, Đổng đã nói nhiều hơn trước. Không phải nhiều như người bình thường - vẫn ít hơn hẳn - nhưng nó không còn im lặng triền miên nữa. Khi cần, nó nói. Khi được hỏi, nó trả lời. Khi có ý kiến, nó phát biểu - ngắn gọn, nhưng rõ ràng.
Chị Loan nấu cơm. Bữa nào cũng nấu gấp ba so với trước. Một nồi cơm đầy, cá kho, rau luộc, canh chua - Đổng ăn hết sạch. Mà vẫn đói.
Một tối, sau khi ăn hết nồi cơm thứ hai, Đổng ngồi im một lúc. Rồi nó nhìn mẹ, nói:
"Mẹ ơi... con xin lỗi. Con ăn nhiều quá."
Chị Loan cười, xoa đầu nó. Đầu nó giờ đã cao ngang ngực chị. "Không sao. Con đang lớn. Mẹ sẽ lo được."
Đổng lắc đầu:
"Để con đi làm thêm. Con khỏe rồi."
Nó không nói suông. Ngày hôm sau, nó đi đốn tre thuê cho những nhà làm hàng thủ công. Nó vác những bó tre nặng hàng tạ trên vai, băng qua những con đường làng gồ ghề. Tiền công chẳng đáng bao - mỗi bó tre được một bát gạo - nhưng nó làm không nghỉ.
Lão Thạch thấy vậy, một hôm mang sang một rổ khoai lang và mấy con cá khô. "Cho nó ăn thêm. Khoai lang no lâu, cá khô bổ gân cốt. Hồi ở biên ải, tôi toàn ăn cái này."
Chị Loan cảm ơn rối rít. Lão Thạch xua tay, quay sang Đổng:
"Ăn nhiều vào. Nhưng nhớ tập. Ăn mà không tập thì chỉ thành mỡ, chậm chạp. Tập mà không ăn thì chỉ tàn phá thân thể. Mày cần cả hai."
Đổng gật đầu. Rồi nó nói:
"Cháu biết. Cảm ơn... thầy."
Đó là lần đầu tiên nó gọi lão Thạch là "thầy" một cách trọn vẹn, không ngập ngừng.
Lão Thạch quay mặt đi, giấu nụ cười. Lão không có con. Nhưng nếu có, lão muốn nó giống như thằng bé này.
---
Chương 7: Lời nói có trọng lượng
Năm Đổng mười lăm tuổi, làng Phù Đổng xảy ra một vụ việc.
Một nhóm cướp từ vùng sơn cước tràn xuống. Khoảng mười tên, hung hãn, có vũ khí và ngựa. Chúng đã đốt hai làng phía thượng nguồn. Quan quân ở huyện xa, không đến kịp.
Một buổi sáng, chúng xuất hiện ở đầu làng Phù Đổng. Dân làng hoảng loạn, đóng chặt cổng tre, cầm gậy gộc, cuốc xẻng thủ trong làng. Tiếng trẻ con khóc, tiếng đàn bà cầu khấn vọng ra từ các nếp nhà.
Lão Thạch lê chiếc chân què ra đầu làng. Trên tay lão là thanh kiếm cũ - di vật của những ngày ở biên ải, lưỡi đã có vài vết mẻ. Đổng đứng bên cạnh, tay cầm thanh gỗ mười hai cân mà lão đưa cho hai năm trước.
Tên cướp cầm đầu - một gã râu quai nón, mặt sẹo dọc từ trán xuống cằm - cười khẩy:
"Một lão què và một thằng nhóc. Các ngươi định chống lại bọn ta à?"
Lão Thạch không nói gì. Lão chỉ liếc nhìn Đổng.
Và lúc đó, Đổng cất tiếng nói. Giọng nó trầm và vang, như tiếng trống đồng ngày hội. Đây là lần đầu tiên nó nói trước đám đông với đầy đủ uy lực của một người trưởng thành:
"Quay về. Hoặc chết."
Bốn từ. Rõ ràng. Không thừa. Không thiếu.
Cả làng sững sờ. Họ đã biết Đổng nói được, nhưng chưa ai từng nghe nó nói với giọng như vậy. Giọng nói ấy không phải của một đứa trẻ. Nó là giọng của một người đàn ông đã sẵn sàng làm điều mình nói.
Tên cầm đầu giật mình, nhưng rồi gã cười to: "Thằng ranh con! Để tao xem mày..."
Gã chưa kịp nói hết câu, Đổng đã bước tới. Không chạy. Chỉ bước. Nhưng mỗi bước dài và chắc như bước của người khổng lồ.
Rồi nó vung thanh gỗ lên.
Không phải kiểu đánh của một đứa trẻ. Mà là một cú vụt toàn lực, dùng cả hông, vai, cánh tay - đúng như lão Thạch đã dạy, với hơi thở được nén lại rồi bùng ra khi ra đòn. Thanh gỗ quật vào ngọn giáo của tên cầm đầu. Giáo gãy đôi. Tên cầm đầu ngã ngựa, lăn ra đất.
Những tên còn lại lùi lại. Chúng nhìn thanh gỗ nặng trịch trong tay Đổng, nhìn thân hình cao lớn của nó - dù mới mười lăm tuổi nhưng đã cao hơn hầu hết đàn ông trong làng.
Đổng nhìn chúng. Nó không nói thêm gì. Chỉ nhìn.
"Rút!" Tên cầm đầu vừa bò dậy vừa thét, máu chảy từ khóe miệng.
Bọn cướp bỏ chạy.
Đêm đó, cả làng Phù Đổng mở tiệc. Không phải tiệc linh đình, chỉ là cơm rượu, gà luộc chia nhau mỗi nhà một ít. Họ đến cảm ơn Đổng. Nó ngồi ở góc sân, nhìn ánh lửa bập bùng. Nhiều người đến nói chuyện, nó trả lời ngắn gọn, lịch sự, nhưng không kéo dài.
Chị Loan đến ngồi cạnh con. Chị không nói gì. Chỉ nắm lấy bàn tay to lớn, chai sạn của nó.
Một lúc lâu sau, Đổng quay sang mẹ. Nó nói, giọng trầm nhưng dịu dàng hơn hẳn:
"Con làm vì mẹ. Vì làng mình."
Chị Loan gật đầu, nước mắt lặng lẽ rơi. Chị biết con trai chị không phải là người lầm lỳ. Nó chỉ là người nói ít, làm nhiều. Và mỗi lời nó nói ra đều có trọng lượng.
---
PHẦN HAI: CƠN BÃO TỪ PHƯƠNG BẮC
---
Chương 8: Khói lửa phương xa
Mùa xuân năm Đổng mười sáu tuổi, những đám khói đen bắt đầu xuất hiện ở chân trời phía Bắc.
Ban đầu chỉ là những vệt mỏng, tan nhanh trong gió. Rồi dày hơn, đen hơn, kéo dài suốt ngày. Người già trong làng nói đó là khói của những cánh đồng bị đốt, của những ngôi làng bị thiêu rụi.
Tin tức từ những người buôn bán trên sông mang đến: quân giặc từ phương Bắc đã vượt qua biên giới. Chúng không phải là nhóm cướp nhỏ lẻ như năm trước. Đây là một đạo quân thực sự - hàng vạn người, có tổ chức, kỷ luật, và đã quen chinh chiến. Chúng cưỡi ngựa, mặc giáp da, mang theo cung tên và giáo dài.
Rồi những người tị nạn bắt đầu xuất hiện.
Họ lê bước trên con đường đất, người già, đàn bà, trẻ con. Mặt mũi hốc hác, quần áo rách bươm, chân trần phồng rộp. Họ kể về những ngôi làng bị đốt, những người đàn ông bị giết, những người đàn bà bị bắt đi.
Một người đàn bà trẻ, ôm đứa con khóc ngặt, kể trong tiếng nấc: "Chúng đến lúc nửa đêm. Đốt lửa khắp nơi. Chồng tôi cầm dao ra chống, bị chúng đâm chết ngay trước cổng. Tôi phải ôm con chạy qua cánh đồng, không kịp mang theo gì cả."
Đổng đứng trong đám đông, lặng lẽ nghe. Mặt nó không biểu lộ cảm xúc. Nhưng bàn tay nó nắm chặt lại, các khớp xương trắng bệch.
Đêm đó, nó ra bụi tre, tập luyện đến gần sáng. Những cú đánh mạnh hơn, nhanh hơn, dồn dập hơn. Lão Thạch đứng trong bóng tối, nhìn nó, không nói gì. Lão hiểu. Lão đã từng thấy cảnh tượng như người đàn bà kia kể. Lão đã từng sống qua những trận đánh mà sau đó, cả một vùng biên ải chìm trong khói lửa.
Sáng hôm sau, Đổng đến gặp lão Thạch. Nó nói, giọng trầm:
"Thầy ơi... nếu giặc đến đây... con sẽ đánh."
Lão Thạch nhìn nó một lúc lâu. Rồi lão gật đầu:
"Thầy biết. Và thầy sẽ dạy con những gì thầy còn nhớ."
---
Chương 9: Sứ giả
Một buổi sáng, sứ giả của triều đình đến làng Phù Đổng.
Ông ta cưỡi ngựa, mặc áo bào đã sờn vai, mặt mệt mỏi vì những chuyến đi dài. Phía sau ông là hai người lính, vũ khí cũ kỹ. Họ đã đi qua chín làng. Câu trả lời ở tất cả đều là im lặng.
Dân làng tụ tập ở sân đình. Sứ giả đọc to chiếu chỉ - lời kêu gọi những người có khả năng đứng ra đánh giặc. Rồi ông hỏi:
"Trong làng có ai dám đứng ra không?"
Im lặng.
Người dân nhìn nhau. Ai cũng sợ. Họ chỉ là nông dân, quen cày ruộng, trồng lúa. Họ đã thấy những đoàn người tị nạn, đã nghe những câu chuyện kinh hoàng. Họ biết đối đầu với quân giặc là cầm chắc cái chết.
Sứ giả thở dài. Ông định quay ngựa.
Nhưng rồi, từ phía cuối đám đông, một giọng nói trầm vang lên:
"Tôi."
Đám đông rẽ ra. Đổng bước tới. Nó đã cao lớn hơn nhiều so với năm trước. Vai rộng như tấm phản. Cánh tay rắn chắc với những bó cơ cuồn cuộn. Mặc dù mới mười sáu tuổi, nhưng đứng cạnh viên sứ giả, nó cao hơn hẳn một cái đầu.
Sứ giả nhìn nó từ đầu đến chân, mắt sáng lên. "Con bao nhiêu tuổi?"
"Mười sáu."
Sứ giả chau mày, vẻ sáng trong mắt tắt đi. "Còn trẻ quá..."
Lão Thạch từ đâu bước ra, chống gậy, lê chiếc chân què. "Ông đừng nhìn tuổi nó. Nhìn nó đi."
Sứ giả nhìn lại. Lần này kỹ hơn. Ông nhận ra cánh tay của Đổng đầy sẹo - sẹo do tập luyện với tre, với gỗ. Bàn tay nó to, các khớp xương nổi rõ, chai sạn dày. Đôi mắt nó không phải mắt của một thiếu niên. Đó là đôi mắt đã nhìn thấy nhiều điều, đã trải qua những năm tháng rèn luyện khắc nghiệt. Và sâu trong đôi mắt ấy, sứ giả thấy một điều mà ông ít thấy ở những người khác: sự bình tĩnh của người đã sẵn sàng.
"Con cần gì?" Sứ giả hỏi.
"Ngựa khỏe. Giáp tốt. Vũ khí nặng."
"Chỉ vậy?"
"Chỉ vậy."
Sứ giả gật đầu. Ông rút từ trong áo một tấm thẻ đồng - tín vật của triều đình. "Cầm lấy. Đến huyện, đưa thẻ này, họ sẽ cấp cho con những gì cần. Con có bao nhiêu người?"
"Một mình."
Sứ giả sững người. "Một mình?"
Đổng nhìn thẳng vào mắt sứ giả. Rồi nó nói, giọng chậm và chắc:
"Một mình... đủ rồi."
---
Chương 10: Chuẩn bị
Hai ngày sau, Đổng có mặt ở huyện lỵ.
Tấm thẻ đồng của sứ giả mở ra cho nó kho vũ khí của huyện. Đây là một nhà kho lớn bằng gỗ, nơi cất giữ vũ khí và giáp trụ dự phòng cho quân đội. Mùi sắt han gỉ, mùi dầu bôi trơn, mùi da thuộc hòa quyện vào nhau.
Đổng đi dọc theo những giá để vũ khí. Nó cầm lên một thanh kiếm - quá nhẹ. Một cây giáo - cán mỏng, không chắc. Một thanh đao - không vừa tay.
Người coi kho - một lão binh già, cụt mất hai ngón tay trái - quan sát nó với vẻ tò mò. Cuối cùng, Đổng dừng lại trước một thanh vũ khí kỳ lạ. Đó là một thanh thiết bổng - gậy sắt - dài gần hai mét, to bằng cổ tay, nặng khoảng mười hai cân. Vũ khí này vốn được rèn để làm vũ khí cho một vị tướng, nhưng ông ta chết trước khi kịp dùng.
Đổng nhấc nó lên. Xoay xoay trong tay. Rồi gật đầu.
Lão binh già nhướn mày: "Thanh đó nặng mười hai cân đấy. Nặng hơn kiếm và đao thông thường nhiều. Cậu định vung nó liên tục à?"
Đổng lắc đầu:
"Không. Chỉ vài cú. Đủ phá hàng."
Lão binh gật gù, vẻ hiểu biết: "À, đánh phá, không đánh lâu. Có lý. Hồi tôi còn trẻ, có thằng bạn cũng dùng đồ nặng. Nó bảo: ba cú đầu là mạnh nhất. Sau đó tay sẽ chậm lại. Nó chết vì không kịp rút."
Đổng im lặng nhìn lão. Lão binh già cười buồn: "Tôi chỉ nói vậy thôi. Cậu rút kinh nghiệm."
Tiếp theo là giáp. Đổng thử mấy bộ giáp da, giáp đồng, đều không vừa - vai nó quá rộng, ngực quá dày. Cuối cùng, nó tìm thấy một bộ giáp sắt trong góc kho. Giáp này vốn làm cho một vị tướng to lớn đã chết trận nhiều năm trước. Áo giáp có những vết rách, vết móp - dấu tích của những trận đánh xưa. Nhưng khung sắt vẫn chắc. Đổng mặc thử. Vừa vặn một cách kỳ lạ, như được đo riêng cho nó.
Lão binh già lẩm bẩm: "Cái áo đó... ta nhớ người mặc nó cũng cao lớn như cậu. Ông ấy là một tướng giỏi. Chết vì một mũi tên vào cổ - chỗ giáp không che được. Hy vọng cậu sẽ may mắn hơn."
Còn ngựa. Trong chuồng ngựa của huyện có hơn ba mươi con. Đổng đi qua từng con, nhìn vào mắt chúng, vỗ vào cổ, kiểm tra chân. Hầu hết đều lùi lại hoặc tỏ ra bất an khi nó đến gần.
Nhưng có một con ngựa đực lông xám, cao lớn, đứng tận góc cuối chuồng. Nó không lùi. Nó nhìn thẳng vào Đổng, đôi mắt đen láy, bình thản. Trên cổ nó có một vết sẹo dài - dấu tích của một trận đánh cũ.
Đổng bước tới. Con ngựa vẫn đứng yên. Đổng đặt tay lên cổ nó. Con ngựa khịt mũi, nhưng không phản kháng.
"Con này."
Người chăn ngựa xuýt xoa: "Con đó là giống ngựa phương Bắc, bắt được trong một trận đánh từ mấy năm trước. Nó khỏe lắm, chịu tải tốt. Nhưng không ai cưỡi được. Hung dữ, hay đá, hay cắn. Có lần nó đá gãy chân một thằng lính. Cậu chắc không?"
Đổng không trả lời. Nó dắt ngựa ra sân. Rồi không cần yên, nó nhảy phóc lên lưng.
Con ngựa lồng lên, hí vang, cố hất nó xuống. Nhưng Đổng kẹp chặt hai chân - đôi chân đã được luyện qua hàng nghìn lần gánh nước, đứng tấn - ghì xuống như một tảng đá. Một lúc, hai lúc, ba lúc. Con ngựa hết lồng lên, nó đứng yên, thở mạnh, hai bên sườn phập phồng. Rồi nó cúi đầu, chịu khuất phục.
Người chăn ngựa và lão binh già nhìn nhau, lắc đầu kinh ngạc.
"Thằng này không phải dạng vừa," lão binh già nói.
---
Chương 11: Ngựa sắt - Phiên bản thực tế
Ba ngày sau, Đổng trở lại làng.
Nó không về một mình. Nó dắt theo con ngựa xám - giờ đã được trang bị một bộ giáp bảo vệ đặc biệt. Đây không phải là giáp toàn thân như trong truyền thuyết sau này. Đây là giáp một phần, che những chỗ quan trọng nhất.
Phần đầu ngựa được che bằng một tấm sắt mỏng, uốn cong vừa vặn, có khoét hai lỗ cho tai và mắt. Cổ ngựa được bọc giáp da dày, có lót vải bông bên trong để giảm chấn động. Ngực ngựa có tấm chắn bằng gỗ cứng bọc sắt - bộ phận nặng nhất. Chân ngựa được quấn vải dày để chống va đập khi lao qua bụi rậm hay xác người.
Tổng trọng lượng giáp khoảng ba mươi cân. Cộng với người và vũ khí, con ngựa phải chở tổng cộng hơn một trăm hai mươi cân.
Đây là ý tưởng của chính Đổng, sau khi bàn bạc với lão Thạch và lão binh già ở huyện. Cả hai lão đều nói cùng một điều: giáp quá nặng sẽ giết chết con ngựa trước khi giết được quân địch.
"Ngựa không phải xe," lão Thạch nói. "Nó mệt, nó thở, nó đổ mồ hôi. Mày bọc nó kín mít, nó sẽ chết vì nóng và kiệt sức trước khi ra trận."
"Che những chỗ dễ bị đâm thôi," lão binh già thêm vào. "Đầu, cổ, ngực. Đó là những chỗ bọn lính giáo nhắm vào. Còn lại, để nó thở."
Dân làng đổ ra xem. Họ chưa từng thấy một con ngựa kỳ lạ như vậy. Có người sợ hãi, có người thán phục.
Lão Thạch đến bên con ngựa, vỗ vỗ vào tấm giáp ngực. "Tốt. Nhưng nhớ này," lão quay sang Đổng, "con ngựa này chỉ là công cụ. Nó sẽ mệt. Nó sẽ chậm. Nó không thể chạy lâu với cái giáp này. Mày phải biết khi nào nên dùng nó, khi nào nên tháo bớt giáp. Vũ khí thực sự vẫn là mày. Đừng ỷ vào giáp. Đừng ỷ vào ngựa. Hãy ỷ vào cái đầu của mày."
Đổng gật đầu. Rồi nó nói:
"Cháu hiểu."
Đêm trước ngày lên đường, Đổng ngồi với mẹ bên bếp lửa. Chị Loan không nói gì nhiều. Chị chỉ lấy ra một túi vải nhỏ, bên trong là gạo rang và muối vừng - lương khô cho những ngày hành quân.
"Mẹ không biết đánh giặc," chị nói, giọng run run. "Mẹ chỉ biết cầu cho con sống mà về. Đừng làm anh hùng. Đừng liều mạng. Sống mà về với mẹ."
Đổng nhìn mẹ. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt khắc khổ của chị, lên những sợi tóc đã bạc sớm. Nó muốn nói điều gì đó an ủi, nhưng không biết nói gì. Cuối cùng, nó chỉ cúi đầu:
"Con sẽ về."
Nhưng cả hai đều biết lời hứa ấy có thể không giữ được.
---
Chương 12: Con đường ra trận
Đổng rời làng vào một buổi sáng sương mù dày đặc.
Nó mặc bộ giáp sắt cũ - cũng chỉ là giáp một phần, che ngực, vai và cánh tay. Bộ giáp nặng khoảng hai mươi cân. Cộng với thanh thiết bổng mười hai cân, tổng trọng lượng nó mang trên người là hơn ba mươi cân.
Nó lên lưng con ngựa xám. Con ngựa khịt mũi, chồm chân, quen dần với sức nặng. Đi được vài trăm bước, nó đã thở mạnh hơn bình thường. Đổng ghi nhớ điều này. Nó biết con ngựa không thể chạy lâu với bộ giáp này. Nó sẽ chỉ dùng giáp đầy đủ khi thực sự cần - lúc xông trận. Còn khi di chuyển, nó sẽ tháo bớt.
Dân làng đứng hai bên đường, im lặng nhìn nó đi. Không ai nói gì. Chỉ có tiếng vó ngựa lộc cộc trên con đường đất.
Lão Thạch đứng ở đầu làng, chống gậy. Khi Đổng đi qua, lão nói: "Nhớ những gì tao dạy. Đánh nhanh, rút nhanh. Không ở lại quá hai mươi nhịp thở. Vào, đánh, ra. Lặp lại. Đừng ham. Đừng liều. Mày mệt, tay mày sẽ chậm. Tay chậm là chết. Sống mà về."
Đổng dừng ngựa, quay lại nhìn lão. Nó gật đầu. Rồi nó nói:
"Thầy giữ gìn sức khỏe."
Đó là câu dài nhất nó từng nói với lão Thạch trước khi đi.
Lão Thạch gật đầu, không nói gì. Lão quay mặt đi, không muốn ai thấy mắt lão đỏ hoe.
Đổng thúc ngựa, biến vào làn sương mù dày đặc.
Mất ba ngày để đến được khu vực đóng quân của quân triều đình. Trên đường đi, Đổng đã thấy những dấu hiệu của chiến tranh: những cánh đồng bị đốt trụi, đen xì; những xác người chưa kịp chôn, bốc mùi; những đoàn người tị nạn dắt díu nhau chạy về phương Nam, ánh mắt trống rỗng.
Mỗi khi thấy một xác chết, tay Đổng lại nắm chặt thanh thiết bổng hơn một chút.
Khi đến nơi, Đổng trình tấm thẻ đồng. Nó được dẫn vào gặp vị tướng chỉ huy - một người đàn ông trung niên, mặt mệt mỏi, mắt thâm quầng vì thiếu ngủ. Lều của ông ta đơn sơ, chỉ có một tấm bản đồ trải trên sàn.
Vị tướng nhìn Đổng, nhìn con ngựa bọc giáp, nhìn thanh thiết bổng. Ông hỏi:
"Con định đánh thế nào?"
"Không theo đội hình. Một mình. Đánh sườn. Phá hàng. Rút."
Vị tướng im lặng một lúc. Đây không phải cách đánh thông thường. Quân đội quen đánh theo đội hình: giáo ở trước, cung ở sau, tướng cầm cờ chỉ huy ở giữa. Cái cách mà Đổng đề xuất - đơn độc xông vào, phá rồi rút - là cách đánh của những kẻ liều mạng.
"Con đã làm việc này bao giờ chưa?"
"Chưa."
"Vậy sao con dám?"
Đổng nhìn thẳng vào mắt vị tướng. Trong đầu nó hiện lên hình ảnh những xác chết trên đường, những đoàn người tị nạn, người đàn bà trẻ ôm con khóc. Rồi nó nói, giọng chậm và chắc:
"Cháu đã thấy... những gì chúng làm. Không ai khác đứng ra... thì cháu đứng."
Vị tướng thở dài. Ông đã chỉ huy nhiều trận đánh, đã thấy nhiều người lính trẻ đầy nhiệt huyết ra đi và không trở lại. Nhưng ông cũng biết rằng trong tình thế hiện tại, quân triều đình cần mọi sự giúp đỡ có thể.
"Được. Nhưng ta cần con chứng minh."
---
Chương 13: Thử lửa - Giới hạn đầu tiên
Vị tướng cho Đổng một nhiệm vụ đầu tiên: cùng một đội trinh sát nhỏ đi thăm dò vị trí đóng quân của địch.
Đội trinh sát gồm năm người, dẫn đầu là một gã lính già tên là Sơn - người đã có mười năm ở biên ải, từng sống sót qua nhiều trận đánh. Mặt Sơn đầy sẹo, một bên tai bị chém mất một mảnh. Sơn nhìn Đổng với vẻ nghi ngờ:
"Cậu còn trẻ quá. Đã từng đánh nhau thật chưa?"
"Chưa."
Sơn lắc đầu: "Thế thì cậu sẽ học nhanh thôi. Hoặc là học, hoặc là chết. Tôi hy vọng là học."
Họ lên đường vào lúc nửa đêm, di chuyển qua những cánh rừng thưa và những ngọn đồi thấp. Đổng đi bộ, dắt ngựa, để tránh gây tiếng động. Con ngựa xám, với bộ giáp đã được tháo bớt - chỉ còn giáp ngực - bước đi nhẹ nhàng hơn nhiều.
Đến gần sáng, họ phát hiện một toán quân địch - khoảng hai mươi tên, đang dựng trại tạm bên một con suối. Chúng có ngựa, có cung tên, và một tên chỉ huy đang ngồi bên đống lửa.
Sơn ra hiệu cho mọi người lùi lại. "Quá đông. Chúng ta chỉ có sáu người. Quay về báo cáo thôi."
Nhưng Đổng không lùi. Nó nhìn toán quân địch, mắt nheo lại tính toán. Nó nhìn địa hình: con suối cạn, bờ dốc thoai thoải, lều trại dựng sơ sài. Nó nhìn cách bố trí lính gác: hai tên ở phía đông, một tên ở phía tây, không có ai ở phía bắc vì nghĩ rằng bờ suối dốc sẽ ngăn được.
Rồi nó quay sang Sơn, nói ngắn gọn:
"Đánh lạc hướng. Phía đông. Tôi vào phía bắc."
Sơn trợn mắt: "Cậu điên à? Một mình cậu định xông vào hai mươi tên? Lại còn theo bờ suối - ngựa sẽ bị trượt!"
Đổng lắc đầu:
"Không xông vào. Chỉ phá. Vào... đánh ba cú... rút."
Sơn định phản đối, nhưng rồi nhìn vào mắt Đổng. Đôi mắt ấy không có vẻ liều lĩnh. Nó bình tĩnh, như đã tính toán hết mọi đường đi nước bước.
"Được." Sơn gằn giọng. "Nhưng nếu có chuyện, đừng mong bọn ta đến cứu. Chúng tôi không đủ người để liều mạng."
Đổng không trả lời. Nó dắt ngựa lặng lẽ di chuyển sang phía bắc. Trước khi vào vị trí, nó dừng lại, mặc lại bộ giáp sắt đầy đủ cho mình và cho ngựa. Động tác chậm rãi, cẩn thận. Nó biết rằng hai mươi nhịp thở tới sẽ quyết định tất cả.
Mười lăm phút sau, những mũi tên từ phía đông bay tới. Toán quân địch lập tức bật dậy, quay mặt về hướng đó, giương cung bắn trả. Chúng không biết rằng từ phía bắc, một bóng đen đang lao tới theo bờ suối.
Tiếng vó ngựa vang lên. Đùng đùng đùng.
Tên chỉ huy quay lại, mắt mở to kinh ngạc. Hắn thấy một con ngựa kỳ dị bọc giáp sắt ở đầu và ngực đang lao thẳng về phía mình. Trên lưng ngựa là một gã khổng lồ mặc giáp sắt, tay cầm một thanh thiết bổng dài ngoằng.
Hắn chỉ kịp hét lên một tiếng trước khi thanh thiết bổng quật tới.
Một cú. Thanh sắt quật vào hàng rào gỗ tạm bợ của trại. Rào gãy vụn.
Hai cú. Thanh sắt quật đổ cột cờ, lá cờ đổ sập xuống đống lửa.
Ba cú. Thanh sắt quật vào đống giáo đang dựng thành bó, giáo văng tung tóe.
Rồi Đổng quay ngựa, rút lui. Đúng ba cú. Không hơn.
Nhưng khi nó đang rút, một mũi tên bay tới. Nó nghe tiếng "vút" và theo phản xạ, nó cúi xuống. Mũi tên cắm vào vai trái, xuyên qua lớp giáp sắt mỏng, vào phần thịt.
Đau. Đau buốt. Nhưng nó không dừng lại. Nó thúc ngựa lao lên bờ suối, biến vào rừng cây.
Toán quân địch hoảng loạn. Chúng không biết chuyện gì vừa xảy ra. Một nửa quay sang phía đông, một nửa quay sang phía bắc. Tên chỉ huy gào lên, cố tập hợp lại đội hình.
Nhưng Đổng đã đi xa.
Nó dừng ngựa sau một ngọn đồi, thở hổn hển. Mồ hôi đầm đìa dưới lớp giáp. Tay trái bắt đầu tê dại vì mũi tên. Nó nhìn xuống: mũi tên cắm sâu khoảng hai đốt ngón tay. Không chí mạng, nhưng đau và sẽ ảnh hưởng đến khả năng chiến đấu.
Nó rút mũi tên ra - một cơn đau buốt chạy dọc cánh tay. Máu chảy ra, thấm đỏ lớp áo lót. Nó xé một mảnh vải từ áo lót, băng tạm vết thương. Tay nó run lên vì đau và mệt.
Sơn và đội trinh sát tìm thấy nó sau đó một giờ. Họ thấy nó đang ngồi dưới gốc cây, mặt tái nhợt, vai trái băng vải đỏ máu. Nhưng mắt nó vẫn sáng.
"Mày bị thương rồi." Sơn nói.
"Không... không nặng."
"Không nặng cái đầu mày. Để tao xem."
Sơn - người đã sống sót qua nhiều trận đánh - kiểm tra vết thương. Ông ta nhíu mày: "Sâu đấy. May mà chưa vào xương. Về doanh trại, để thầy thuốc xem. Mày không thể đánh tiếp với cái tay này đâu."
Đổng không nói gì. Nó nhìn về hướng toán quân địch. Nó biết mình đã may mắn. Nếu mũi tên lệch một chút, nó đã chết.
---
Chương 14: Bài học từ vết thương
Trở về doanh trại, Đổng được thầy thuốc xem xét vết thương. Ông ta là một người đàn ông già, tóc bạc, tay run, nhưng vẫn còn đủ khéo léo để khâu vết thương.
"May đấy," thầy thuốc nói. "Mũi tên không tẩm độc. Không đứt gân. Nghỉ ngơi vài ngày sẽ đỡ. Nhưng đừng dùng tay trái để đánh. Tay phải thôi."
Đổng nằm trong lều, nhìn lên mái lá. Vai trái đau nhói mỗi khi nó cử động. Nó nhớ lại trận đánh. Nó đã làm gì đúng? Nó đã làm gì sai?
Điểm đúng: chọn góc đánh bất ngờ, vào đúng lúc, ra đúng lúc. Điểm sai: ở lại quá lâu - ba cú đánh là quá nhiều, đáng lẽ chỉ nên hai cú; và không để ý đến cung thủ địch.
Lão Thạch đã nói: "Tay chậm là chết." Và nó suýt chết vì ở lại thêm một giây.
Sơn đến thăm nó vào buổi chiều. Ông ta ngồi xuống bên cạnh, đưa cho nó một bát cháo.
"Mày làm tốt đấy," Sơn nói. "Bọn địch hoảng loạn thực sự. Chúng rút lui khỏi vị trí đó. Nhưng mày cũng suýt chết."
Đổng không nói gì. Nó nhìn vào bát cháo.
"Tao đã thấy nhiều đứa trẻ như mày," Sơn tiếp tục. "Đầy nhiệt huyết, muốn làm anh hùng. Hầu hết đều chết trong trận đầu tiên. Mày sống sót là may mắn. Nhưng may mắn không kéo dài mãi đâu."
"Tôi biết."
"Mày cần thay đổi cách đánh. Không thể một mình xông vào mãi được. Mày cần người khác. Không phải để đánh cùng mày - mà để đánh theo cách mày dạy."
Đổng quay sang nhìn Sơn. Đôi mắt nó chăm chú.
Sơn nói tiếp: "Tao đã quan sát mày. Cách mày đánh - vào nhanh, ra nhanh, đánh vào lúc chúng không ngờ - đó là cách đánh tốt. Nhưng một mình mày không thể làm mãi. Mày cần dạy cho những người khác. Để họ cũng đánh như mày. Như vậy, mày không phải là người duy nhất."
Đổng im lặng một lúc lâu. Rồi nó gật đầu:
"Được. Để tôi... dạy họ."
---
Chương 15: Lan truyền chiến thuật
Những ngày dưỡng thương, Đổng không nằm yên.
Nó ra sân tập, dùng tay phải chỉ dạy cho một nhóm lính trẻ. Chúng là những người tình nguyện - những người đã nghe kể về "gã khổng lồ cưỡi ngựa sắt" và muốn học cách đánh của nó.
Đổng không nói nhiều. Nó chỉ ra những điểm yếu của đội hình địch: sườn, phía sau, những chỗ giao nhau giữa các đơn vị. Nó dạy chúng cách chọn thời điểm: lúc địch đang thay ca gác, lúc hoàng hôn hay bình minh khi ánh sáng yếu, lúc địch đang ăn uống. Và quan trọng nhất: vào nhanh, ra nhanh, không ở lại quá lâu.
"Đánh một cú... thật mạnh. Rồi rút. Đừng ham. Ham là chết."
Những người lính trẻ lắng nghe, mắt sáng lên. Họ chưa từng được dạy cách đánh như vậy. Trong quân đội, họ chỉ được dạy đứng thành hàng, cầm giáo đâm thẳng. Cách đánh của Đổng hoàn toàn mới mẻ.
Một người lính hỏi: "Nhưng nếu chỉ đánh một cú rồi rút, sao thắng được?"
Đổng nhìn người lính đó, rồi trả lời:
"Không cần thắng... một mình. Chỉ cần làm chúng... rối loạn. Quân mình sẽ thắng."
Người lính gật đầu, hiểu ra.
Sơn đứng bên cạnh, quan sát. Ông ta gật gù: "Đúng rồi. Một mình mày không thể đánh tan cả đạo quân. Nhưng nếu có mười người đánh như mày, chúng sẽ không bao giờ yên ổn."
Một tuần sau, nhóm của Đổng đã có mười hai người. Họ không phải là những chiến binh xuất sắc. Họ chỉ là những người lính bình thường, nhưng được huấn luyện để đánh nhanh và rút nhanh. Họ chia thành ba nhóm nhỏ, thay phiên nhau quấy rối quân địch.
Và cách đánh này bắt đầu lan truyền.
Những đơn vị khác thấy hiệu quả, cũng bắt đầu học theo. Họ không có ngựa bọc giáp như Đổng, nhưng họ có thể đánh bộ - lao vào, đánh một cú, rồi chạy. Không cần giết nhiều. Chỉ cần làm địch hoảng loạn, mất ngủ, mất tinh thần.
Vị tướng chỉ huy gọi Đổng đến. Ông ta nhìn nó, rồi nhìn những người lính đang tập luyện bên ngoài.
"Con đã làm được điều mà ta không ngờ," ông nói. "Không phải tự con đánh tan quân địch. Mà là con dạy người khác cách đánh. Đó mới là điều đáng quý."
Đổng không nói gì. Nhưng trong mắt nó có một tia sáng.
---
Chương 16: Trận đánh lớn - Kiệt sức
Hai tuần sau, trận đánh lớn diễn ra.
Quân triều đình đã tập hợp được lực lượng. Khoảng năm nghìn người - ít hơn quân địch, nhưng đủ để tổ chức một trận đánh có ý nghĩa. Họ dàn trận trên một cánh đồng rộng, phía trước là những hàng giáo dài, phía sau là cung thủ.
Quân địch cũng dàn trận. Chúng đông hơn - khoảng tám nghìn người. Đội hình của chúng chỉnh tề, kỷ luật. Những lá cờ hiệu bay phấp phới trong gió. Tiếng trống trận vang rền.
Đổng đứng bên cạnh con ngựa xám. Vết thương ở vai trái đã lành, nhưng vẫn còn đau mỗi khi vận động mạnh. Nó mặc bộ giáp sắt - lần này có thêm một tấm che vai trái, nơi nó đã bị trúng tên. Trên tay là thanh thiết bổng.
Nhưng lần này, nó không đơn độc.
Phía sau nó là mười hai người lính - những người nó đã huấn luyện. Họ cũng cưỡi ngựa, cũng mặc giáp nhẹ, cũng mang theo vũ khí nặng vừa phải. Họ sẽ đánh theo cùng một cách: vào nhanh, ra nhanh, không ở lại quá lâu.
Vị tướng chỉ huy đến bên Đổng. "Con đã sẵn sàng chưa?"
Đổng gật đầu.
"Nhớ kế hoạch. Ta sẽ cho quân đánh trống thật to để thu hút sự chú ý của chúng. Con và nhóm của con sẽ vòng ra phía sau, đánh vào sườn trái. Khi nào thấy hàng ngũ chúng rối loạn, quân ta sẽ xông lên. Nhưng nhớ: đừng ở lại quá lâu. Ta cần con sống."
Đổng không nói gì. Nó thúc ngựa, bắt đầu di chuyển. Nhóm mười hai người đi theo sau.
Trận đánh bắt đầu.
Tiếng trống vang rền. Hai bên bắn tên qua lại. Những mũi tên bay vèo vèo, cắm xuống đất, cắm vào khiên, cắm vào người. Tiếng kêu la, tiếng hò hét vang khắp chiến trường.
Và rồi, từ phía sườn trái của quân địch, mười ba bóng người xuất hiện.
Đùng đùng đùng. Tiếng vó ngựa vang lên như sấm.
Quân địch ở sườn trái quay lại. Chúng thấy một toán kỵ binh đang lao tới. Đi đầu là một con ngựa bọc giáp sắt, trên lưng là một gã khổng lồ.
"Quỷ sắt!" Một tên lính hét lên. "Và hắn có đồng bọn!"
Đổng lao vào đội hình địch. Thanh thiết bổng vung lên. Một cú - quật vào hàng lính. Hai cú - quật vào giáo. Tay nó bắt đầu mỏi. Vai trái đau nhói. Nó định đánh cú thứ ba, nhưng rồi nhớ lại bài học - nó quay ngựa, rút lui. Đúng hai cú. Không hơn.
Những người lính của nó cũng làm như vậy. Họ lao vào, đánh một hoặc hai cú, rồi rút. Đội hình sườn trái của quân địch bắt đầu rối loạn.
Nhưng lần này, quân địch đã chuẩn bị.
Chúng đã nghe đồn về "Quỷ sắt". Chúng đã được lệnh: nếu thấy hắn, phải tập trung bắn tên và dùng giáo dài. Một loạt tên bay về phía Đổng và nhóm của nó.
Một người lính trong nhóm của Đổng bị trúng tên vào cổ, ngã ngựa. Một người khác bị giáo đâm vào đùi, phải rút lui. Con ngựa xám của Đổng bị một mũi tên cắm vào mông - nó hí lên đau đớn, suýt hất nó xuống.
Đổng cảm thấy cơ thể mình đang kiệt sức. Mồ hôi chảy ròng ròng. Tay run lên vì mỏi. Vai trái đau như có lửa đốt. Nó biết mình không thể tiếp tục lâu hơn.
Nhưng nó vẫn thúc ngựa, lao vào lần thứ hai. Lần này chỉ một cú đánh. Rồi rút.
Lần thứ ba. Nó không đánh nổi nữa. Tay nó run rẩy, gần như không cầm chắc được thanh thiết bổng. Nó phải rút lui hẳn.
May mắn thay, sự rối loạn ở sườn trái đã đủ. Vị tướng quân triều đình thấy thời cơ, hét lên: "Xông lên!"
Quân triều đình ào lên như nước vỡ bờ. Họ đâm thẳng vào trung tâm đội hình địch đang bị suy yếu.
Trận đánh trở nên hỗn loạn. Tiếng thét, tiếng vũ khí va chạm, tiếng ngựa hí, tiếng người ngã. Mùi máu và mồ hôi nồng nặc.
Đổng dừng lại bên ngoài chiến trường, thở hổn hển. Nó nhìn xuống tay mình - đôi tay run rẩy, đầy máu. Nó biết mình đã làm hết sức. Giờ là lúc của những người khác.
Con ngựa xám cũng kiệt sức. Nó thở mạnh, hai bên sườn phập phồng, máu chảy từ vết thương ở mông. Bộ giáp sắt giờ đây như một gánh nặng không thể chịu nổi.
---
Chương 17: Tre
Trong khi trận đánh chính đang diễn ra, Đổng nhìn thấy một toán quân địch nhỏ đang cố gắng tập hợp lại ở phía xa. Khoảng ba mươi tên, có một tên chỉ huy cưỡi ngựa.
Nó muốn lao đến, nhưng tay nó không còn đủ sức để vung thanh thiết bổng nặng mười hai cân nữa. Vai trái đau đến mức không thể nhấc lên.
Nó nhìn quanh. Một bụi tre ở gần đó.
Không do dự, nó thúc ngựa đến bụi tre. Nó xuống ngựa, rút thanh đoản đao bên hông - thứ vũ khí dự phòng duy nhất. Nó chặt một cây tre già, cao, thẳng. Dùng đao vót bớt cành lá, biến nó thành một cây gậy dài, chắc nịch. Cây gậy nặng khoảng ba, bốn cân - nhẹ hơn nhiều so với thanh thiết bổng.
Tre nhẹ hơn sắt, nhưng với sức lực còn lại của Đổng, nó vừa đủ. Nó nhảy trở lại lên ngựa, tay phải cầm cây tre. Tay trái nó không dùng được nữa.
Lần này, nó không lao vào như một mũi tên. Nó di chuyển chậm hơn, lợi dụng địa hình để áp sát toán quân địch. Khi còn cách khoảng hai mươi bước, nó thúc ngựa lao lên.
Cây tre vung lên. Nó nhẹ, nên Đổng có thể vung nhanh hơn, liên tục hơn dù đã kiệt sức. Những cú quật của cây tre không gãy xương, không vỡ giáp như sắt - nhưng nó khiến quân địch ngã dúi dụi, mất đà, rối loạn đội hình.
Và trong chiến trận, rối loạn đội hình còn đáng sợ hơn là thương vong.
Toán quân địch tan vỡ. Những tên còn sống sót bỏ chạy. Tên chỉ huy cố gắng tập hợp lại, nhưng không thể. Hắn cũng quay ngựa bỏ chạy.
Đổng không đuổi theo. Nó dừng lại, thở hổn hển. Cây tre trên tay nó đã gãy làm đôi sau cú đánh cuối cùng. Nó vứt cây tre đi, nhìn ra chiến trường.
Quân địch đã bắt đầu tan vỡ thực sự. Không phải vì chúng bị tiêu diệt - mà vì chúng không thể giữ vững đội hình trước sự tấn công liên tục từ nhiều phía. Một bên là quân triều đình đang xông lên. Một bên là nhóm của Đổng và những đơn vị khác đang quấy rối.
Tướng chỉ huy quân địch cuối cùng cũng phải ra lệnh rút lui.
Tiếng tù và rút quân vang lên. Quân địch bắt đầu tháo chạy. Chúng bỏ lại những người bị thương, bỏ lại vũ khí, bỏ lại cả những lá cờ hiệu.
Trận đánh kết thúc.
---
Chương 18: Sau trận đánh
Chiến trường sau trận đánh là một cảnh tượng hỗn độn.
Xác người nằm la liệt. Vũ khí gãy vụn vương vãi khắp nơi. Những vũng máu đỏ thẫm trên cỏ xanh. Tiếng rên rỉ của những người bị thương vọng lên từ nhiều phía. Quạ bắt đầu bay đến, đậu trên những xác chết.
Quân triều đình đang thu dọn chiến trường, cứu chữa thương binh, tập hợp tù binh. Họ cũng chịu tổn thất nặng - hàng trăm người chết và bị thương. Nhưng đây là chiến thắng lớn đầu tiên của họ kể từ khi quân địch tràn xuống. Tinh thần ba quân lên cao chưa từng thấy.
Đổng đứng bên con ngựa xám, cởi bỏ bộ giáp sắt. Cơ thể nó đầy máu - một phần là của kẻ địch, một phần là của chính nó. Vết thương ở vai trái đã rách lại, máu chảy thấm qua lớp băng. Tay phải run rẩy không ngừng vì kiệt sức. Chân nó cũng run, suýt khuỵu xuống khi bước đi.
Con ngựa xám cũng bị thương. Vết tên ở mông vẫn còn đó. Nó thở mạnh, mắt lờ đờ. Nó đã chở Đổng qua ba lần xung kích, mỗi lần đều với bộ giáp nặng. Nó đã làm hết sức.
Vị tướng chỉ huy tìm Đổng. Ông thấy nó đang đứng bên con ngựa, mặt tái nhợt, tay run rẩy. Ông nhìn nó một lúc lâu.
"Con đã làm được," ông nói. "Không phải một mình con. Nhưng con là người mở đầu. Cách đánh của con đã thay đổi cục diện."
Đổng không nói gì. Nó nhìn ra chiến trường, nơi những người lính đang thu dọn xác chết. Nó nhìn thấy xác của hai người trong nhóm mười hai người nó huấn luyện. Họ đã chết.
Vị tướng nói tiếp: "Cả triều đình sẽ biết đến công lao của con. Con muốn phần thưởng gì? Chức tước? Tiền bạc? Đất đai?"
Đổng im lặng một lúc lâu. Rồi nó nói, giọng khàn đặc vì mệt:
"Cháu... chỉ muốn về."
Vị tướng định nói gì đó, nhưng rồi ông thôi. Ông hiểu rằng có những người đánh trận không phải vì danh vọng hay tiền tài. Họ đánh chỉ vì cần phải đánh. Và khi xong việc, họ chỉ muốn trở về với cuộc sống bình thường.
"Được." Ông nói. "Nhưng ít nhất hãy để thầy thuốc xem vết thương cho con. Và cho con ngựa của con nữa."
Đổng gật đầu.
---
Chương 19: Mất dấu
Nhưng Đổng không bao giờ trở về làng Phù Đổng.
Sau khi được thầy thuốc băng bó vết thương, nó lên ngựa và rời doanh trại vào lúc nửa đêm. Vết thương ở vai vẫn còn đau. Tay vẫn còn run. Nhưng nó không thể ở lại. Nó biết rằng nếu ở lại, nó sẽ bị cuốn vào vòng xoáy của danh vọng và chính trị. Nó không muốn điều đó.
Không ai biết nó đi đâu. Không ai thấy nó nữa.
Có nhiều lời đồn đại về sự biến mất của nó.
Có người nói nó bị thương nặng hơn mọi người tưởng, và đã chết trên đường về làng. Vết thương ở vai bị nhiễm trùng, sốt cao, và nó đã gục ngã bên vệ đường. Xác nó bị thú rừng tha đi, không ai tìm thấy.
Có người nói nó không muốn trở về, vì biết rằng danh tiếng sẽ khiến cuộc sống của nó và mẹ không còn yên ổn. Nó đã đi đến một vùng đất xa, sống ẩn dật, không ai biết.
Lại có người nói triều đình đã bí mật giữ nó lại, vì sợ rằng một người có sức mạnh và ảnh hưởng như vậy, nếu không nằm trong tầm kiểm soát, có thể trở thành mối đe dọa.
Không ai biết sự thật.
Nhưng ở làng Phù Đổng, người ta vẫn kể cho nhau nghe về đứa trẻ ít nói, về chàng trai cao lớn, về người đã dạy quân lính cách đánh giặc. Qua nhiều năm, câu chuyện được thêu dệt thêm. Người ta nói nó cưỡi ngựa sắt bay về trời. Người ta nói nó là thánh.
Chị Loan - mẹ của Đổng - không bao giờ tin vào những câu chuyện đó. Mỗi chiều, chị vẫn ra đầu làng, nhìn về phía con đường đất mà con trai chị đã đi năm nào. Chị không khóc. Chị chỉ đứng đó, im lặng, như con trai chị ngày xưa.
Và một ngày nọ, có một người đàn ông lạ mặt đến làng. Ông ta cao lớn, vai rộng, đi khập khiễng. Vai trái của ông ta có một vết sẹo lớn - dấu tích của một vết thương cũ. Ông ta đến túp lều cuối làng, nơi chị Loan sống một mình.
Không ai biết ông ta đã nói gì với chị. Nhưng từ hôm đó, chị Loan không ra đầu làng ngóng con nữa. Chị sống những ngày cuối đời bình yên, và khi chết, trên môi chị có một nụ cười.
Người ta đồn rằng người đàn ông lạ mặt ấy chính là Đổng - nay đã già, mang theo vết thương ở vai và vết thương ở chân do một lần ngã ngựa. Rằng nó đã sống ở một nơi xa, lập gia đình, có con cái. Rằng nó chỉ trở về khi biết mẹ sắp qua đời. Rằng sau khi mẹ mất, nó lại ra đi, không để lại dấu vết.
Nhưng đó cũng chỉ là lời đồn.
---
VĨ THANH
Nhiều năm sau, khi những người trong làng Phù Đổng kể cho con cháu nghe về trận đánh năm xưa, họ không còn nhớ rõ những chi tiết thực tế nữa.
Họ kể về một đứa trẻ ba tuổi không biết nói, biết cười, rồi lớn nhanh như thổi, cưỡi ngựa sắt bay lên trời sau khi đánh tan giặc. Họ gọi đó là Thánh Gióng.
Nhưng ở một góc của ngôi đình làng, nơi thờ những người có công với đất nước, có một tấm bia đá nhỏ, khắc dòng chữ đã mờ:
"Đổng - người làng Phù Đổng. Mười sáu tuổi ra trận. Dạy quân cách đánh phá. Mất tích sau chiến thắng."
Không có chữ "thánh". Không có "ngựa sắt bay về trời". Chỉ có một người. Một con người bằng xương bằng thịt, đã chiến đấu, đã bị thương, đã kiệt sức, và đã dạy người khác cách chiến đấu.
Và đó, có lẽ, mới chính là điều đáng được ghi nhớ nhất.
---
HẾT
---